Küresel enerji piyasalarında tansiyon düşmek bilmiyor. Ham petrol fiyatlarının haftalık bazda 100 dolar eşiğinin üzerinde tutunma çabası, sadece enerji sektörünü değil, başta Fed ve TCMB olmak üzere tüm merkez bankalarının para politikası setlerini doğrudan etkiliyor. Bir makroekonomist gözüyle baktığımızda, petrol fiyatlarındaki bu dirençli seyir, arz yönlü bir şokun ötesinde, küresel enflasyon patikasında kalıcı bir ‘yapışkanlık’ riskini beraberinde getiriyor. Bugün itibarıyla USD/TL kurunun 45,5977 seviyelerinde seyretmesi, enerji ithalatçısı olan Türkiye ekonomisi için birim maliyetlerin döviz bazlı artışını daha da kritik hale getiriyor.
Merkez bankacılığı terminolojisinde ‘maliyet yönlü enflasyon’ olarak tanımladığımız bu durum, para politikasının etkinliğini zorlayan bir unsurdur. Petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde kalması, üretim süreçlerindeki fonlama maliyetlerini ve lojistik giderlerini yukarı çekerek nihai tüketici fiyatlarına yansıyor. Fed’in dezenflasyon sürecinde ‘son düzlük’ olarak adlandırdığı aşamada, enerji fiyatlarındaki bu katılık, faiz indirim döngüsünün beklenenden daha geç başlamasına veya daha yavaş ilerlemesine neden olabilir. Ons altın fiyatlarının 4.540,64 dolar seviyesine gerilemesi, piyasaların yüksek faiz ortamının bir süre daha devam edebileceğine dair fiyatlamasını yansıtıyor olabilir.
Yurt içi piyasalara odaklandığımızda, TCMB’nin likidite yönetimi ve swap piyasası operasyonları, petrol fiyatlarındaki bu volatiliteye karşı bir tampon mekanizması işlevi görüyor. Petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık artışın cari açık üzerindeki doğrudan etkisi, döviz talebini tetikleyerek TL üzerindeki baskıyı artırma potansiyeline sahip. EUR/TL’nin 53,2744 ve GBP/TL’nin 61,0671 seviyelerindeki hareketliliği, dış ticaret dengesi açısından yakından izlenmelidir. Enerji maliyetlerindeki artış, sanayi üretiminde kullanılan ara malların fiyatlarını yukarı çekerek, merkez bankasının enflasyon hedeflerine ulaşma süresini uzatabilir.
Teknik açıdan petrolün 100 dolar üzerinde kalıcılık sağlaması, küresel büyüme tahminlerinin aşağı yönlü revize edilmesine yol açabilir. Bu durum, ‘stagflasyon’ riskini yeniden masaya yatırıyor. Yatırımcılar için Gram Altın’ın 6.644,89 TL seviyesindeki geri çekilmesi, emtia piyasalarındaki genel risk algısının bir yansımasıdır. Ancak petrol gibi stratejik bir emtianın yüksek seyretmesi, güvenli liman arayışını her an tetikleyebilir. Merkez bankaları, bu süreçte faiz patikasını belirlerken sadece çekirdek enflasyona değil, enerji fiyatlarının ikincil etkilerine de odaklanmak zorundadır.
Sonuç olarak, petrol fiyatlarının 100 dolar üzerindeki seyri, küresel para politikalarında ‘şahin’ duruşun korunması için güçlü bir gerekçe sunuyor. Cumhuriyet Altını’nın 44.886,00 TL seviyesindeki seyri ve gümüş fiyatlarındaki sert düşüş, piyasaların likidite sıkılaşmasına verdiği tepkiyi özetliyor. Önümüzdeki dönemde, enerji fiyatlarındaki istikrar sağlanmadığı sürece, merkez bankalarının faiz indirimleri konusunda temkinli kalmaya devam edeceğini öngörebiliriz. Makroekonomik dengeler, enerji maliyetleri ile para politikası arasındaki bu hassas terazide şekillenmeye devam edecektir.
