Türkiye ekonomisinde makroekonomik dengelerin en hassas göstergelerinden biri olan Merkez Bankası rezervleri, son dönemde iktisatçıların ve piyasa aktörlerinin merceği altında kalmaya devam ediyor. Değerli meslektaşım Mahfi Eğilmez tarafından gündeme getirilen ve kamuoyunda geniş yankı uyandıran “kasanın son durumu” tartışmaları, para politikasının geleceği açısından kritik ipuçları barındırıyor. Merkez Bankası analisti olarak, bu verilerin sadece birer muhasebe rakamı olmadığını, aksine döviz kurlarından faiz patikasına kadar geniş bir yelpazede belirleyici rol oynadığını vurgulamak gerekiyor. Nitekim piyasalardaki son duruma baktığımızda USD/TL paritesinin 46,4702 seviyesinde, EUR/TL paritesinin ise 53,2556 seviyesinde dengelendiğini görüyoruz. Bu fiyatlamalar, rezerv yeterliliği tartışmalarının gölgesinde şekilleniyor.
Ekonomi literatüründe “kasa” olarak adlandırılan kavram, Merkez Bankası’nın brüt rezervleri, net rezervleri ve en önemlisi swap hariç net rezervleri üzerinden analiz edilir. Mahfi Eğilmez‘in dikkat çektiği verilerin temelinde de bu ayrım yatmaktadır. Swap işlemleri, geçici bir süre için ödünç alınan dövizleri ifade ettiği için, net rezervlerden swaplar çıkarıldığında ortaya çıkan tablo, ülkenin kendi öz kaynaklarıyla sahip olduğu gerçek rezerv gücünü gösterir. Para otoritesinin elindeki bu net cephane, finansal dalgalanmalara karşı en önemli kalkan konumundadır. Eğer swap hariç net rezervler negatif bölgede seyrediyorsa, bu durum piyasa oyuncuları tarafından bir kırılganlık unsuru olarak algılanır ve ülkenin risk primini (CDS) yukarı yönlü tetikler.
Rezervlerin kompozisyonu, doğrudan para politikası kararlarını ve fonlama maliyetlerini etkiler. Merkez Bankası, rezerv pozisyonunu güçlendirmek adına sıkı para politikası duruşunu korumak zorunda kalabilir. Yüksek faiz ortamı, bir yandan yerli para birimini cazip hale getirerek dolarizasyonu azaltmayı hedeflerken, diğer yandan yabancı sermaye girişini teşvik ederek rezerv biriktirilmesine olanak tanır. Ancak bu durum, iç piyasada fonlama maliyetlerinin artmasına ve kredi musluklarının daralmasına yol açar. Dolayısıyla, kasanın durumu ile Merkez Bankası’nın faiz patikası arasında doğrudan ve kaçınılmaz bir bağ bulunmaktadır. Rezervler güçlenmeden faiz indirim sürecine girilmesi, kazanımların hızla kaybedilmesi riskini beraberinde getirecektir.
Makroekonomik açıdan bakıldığında, rezervlerin yetersiz algılanması enflasyon beklentilerini de bozmaktadır. Döviz likiditesine dair endişeler, ithal girdi maliyetleri üzerinden fiyatlama davranışlarına yansımakta ve bu durum enflasyonist baskıyı canlı tutmaktadır. Yatırımcıların bu tür belirsizlik dönemlerinde kendilerini koruma güdüsüyle hareket etmesi, güvenli liman varlıklarına olan talebi artırmaktadır. Güncel verilere göre Gram Altın fiyatının 6.280,03 TL seviyesine ulaşması ve küresel piyasalarda Ons Altın fiyatının $4.204,05 sınırında işlem görmesi, makroekonomik risk algısının ve enflasyondan korunma arayışının somut birer yansıması olarak okunmalıdır.
Sonuç olarak, Mahfi Eğilmez‘in işaret ettiği ve kamuoyunda endişe yaratan rezerv tablosu, yapısal reformların ve kararlı para politikası adımlarının ne denli elzem olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır. Merkez Bankası’nın swap anlaşmalarına bağımlılığını azaltarak, kalıcı ve sürdürülebilir döviz girişleriyle rezervlerini tahkim etmesi orta vadeli istikrarın anahtarıdır. Piyasalardaki mevcut dengeyi korumak ve TL üzerindeki baskıyı hafifletmek için şeffaf, öngörülebilir ve rasyonel politikalardan taviz verilmemesi gerekmektedir. Kasanın gerçek anlamda dolması, sadece rakamsal bir artış değil, ekonomi yönetimine duyulan güvenin de en net göstergesi olacaktır.
