Küresel finansal mimaride jeopolitik risklerin seyri, gelişmekte olan piyasaların makroekonomik görünümünü şekillendiren en temel parametrelerden biri olmayı sürdürüyor. Özellikle Orta Doğu gibi stratejik ve jeopolitik kırılganlıkların yüksek olduğu coğrafyalarda yaşanan askeri ve siyasi gelişmeler, doğrudan emtia fiyatları, sermaye akışları ve ülke risk primleri üzerinden Türkiye ekonomisini etkilemektedir. Son dönemde bölgedeki tansiyonun belirgin şekilde düşüş göstermesi, küresel piyasalarda risk iştahını yeniden canlandırırken Türkiye varlıklarına dönük algıyı da olumlu yönde desteklemektedir. Jeopolitik risk primindeki gerileme, makroekonomik istikrarı güçlendiren bir zemin hazırlamaktadır.
Bölgesel gerilimin azalmasıyla birlikte dışsal şokların makro dengeler üzerindeki baskısı hafiflemekte, döviz kurları ve kıymetli madenlerde daha dengeli ve rasyonel bir fiyatlama davranışı öne çıkmaktadır. Canlı piyasa verileri incelendiğinde, USD/TL kurunun 47,2399 seviyesinde oldukça sınırlı bir değişimle yatay bir seyir izlediği görülmektedir. Benzer şekilde EUR/TL paritesi 54,0111 ve GBP/TL paritesi 63,2941 seviyelerinden işlem görmektedir. Jeopolitik tansiyonun gerilemesi, geleneksel olarak kriz dönemlerinde sığınılan güvenli liman talebini zayıflatmaktadır. Nitekim uluslararası piyasalarda Ons Altın fiyatının 4.089,34 dolara çekilmesi, iç piyasada Gram Altın fiyatını 6.210,24 TL seviyesine ve Gram Gümüş fiyatını da 89,19 TL seviyesine taşımıştır.
Jeopolitik risklerin yatışması, ekonomi yönetiminin uyguladığı dezenflasyon programının başarısı ve para politikası patikası açısından da kritik bir fırsat penceresi sunmaktadır. Dış dünyadan kaynaklanan maliyet yönlü şokların azalması, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın politika faizi kararlarında manevra alanını belirgin bir şekilde genişletmektedir. Piyasaların odağında yer alan faiz indirimi beklentileri, enflasyonun ana eğilimindeki iyileşmeye paralel olarak yeniden güç kazanmaktadır. Analitik bir perspektiften bakıldığında, düşen risk primi ile birlikte sermaye girişlerinin artması, para politikasındaki olası bir gevşeme adımının piyasa dengelerini bozmadan hayata geçirilmesine olanak tanıyabilir.
Sıkı parasal duruşun sürdürüldüğü konjonktürde, dezenflasyon sürecinin kararlılıkla devam etmesi iç piyasadaki faiz beklentilerini doğrudan şekillendirmektedir. İthal girdi maliyetlerindeki olası gerilemeler, üretici fiyatları endeksi kanalıyla nihai tüketici enflasyonundaki katılığı kırma potansiyeline sahiptir. Reel sektör açısından yüksek finansman maliyetlerinin yarattığı baskı göz önüne alındığında, enflasyon patikasındaki kalıcı düşüşe bağlı olarak atılacak kademeli faiz indirimi adımları, üretim ve yatırım iştahını yeniden canlandırabilir. Dolayısıyla, dışsal risklerin azalması sadece finansal piyasaları değil, reel ekonominin dengelenme sürecini de olumlu etkilemektedir.
Tarihsel karşılaştırmalar yapıldığında, jeopolitik kriz dönemlerinde yükselen risk priminin sermaye maliyetlerini artırdığı ve para otoritelerini daha ihtiyatlı adımlar atmaya zorladığı açıktır. Buna karşın gerilimin düştüğü dönemlerde ise makroekonomik göstergelerin daha öngörülebilir bir patikaya girdiği gözlemlenmektedir. Türkiye ekonomisi özelinde, Orta Doğu’daki sakinleşme ile birleşen dezenflasyonist çabalar, iç piyasada tahvil ve hisse senedi piyasalarına dönük yabancı yatırımcı ilgisini artırabilir. Faiz kararlarının şekillenmesinde çekirdek enflasyon verileri, beklenti anketleri ve likidite koşulları ana belirleyici olmaya devam edecektir.
Sonuç olarak, Orta Doğu’da tansiyonun düşmesi Türkiye piyasalarında risk algısını düzelterek faiz indirimi patikasına dair beklentileri güçlendirmektedir. Döviz kurlarındaki göreli istikrar ve altın ile gümüş gibi emtialardaki geri çekilme, makroekonomik dengeleri destekleyen bir tablo çizmektedir. Unutulmamalıdır ki, potansiyel faiz indirimlerinin hızı ve zamanlaması, tamamen enflasyonun kalıcı olarak gerilemesine ve makro ihtiyati tedbirlerin verimliliğine bağlı kalacaktır. Önümüzdeki süreçte piyasalar, jeopolitik sakinliğin kalıcılığı ile açıklanacak enflasyon ve büyüme verilerini yakından takip edecektir.
